Kappen met kolen blokkeert opnieuw Omgevingsdienst

activisten eisen onmiddellijke sluiting Kooksgasfabriek 2

Zaandam, 20 januari 2026

Vandaag blokkeren activisten van Kappen met kolen, een aan Extinction Rebellion gelieerde campagne, opnieuw het kantoor van de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied in Zaandam om de sluiting van Kooksgasfabriek 2 van Tata Steel te eisen. Die fabriek voldoet niet aan de vergunningsvoorwaarden en had allang gesloten moeten zijn. De Omgevingsdienst heeft aangekondigd de vergunning voor deze fabriek in te trekken zodra er na 24 december 2025 overtredingen zouden worden vastgesteld. De activisten vinden dat de Omgevingsdienst nu daad bij woord moet voegen en vragen zich af waarom de fabriek nog steeds open is.

Rond 11:00 uur blokkeerde de groep van zo'n tien in gele overalls gestoken activisten de ingang van het kantoor van de Omgevingsdienst in Zaandam. De activisten dragen banners met teksten als KAPPEN MET KOOKS en GEEN VERGUNNING VOOR VERVUILING. Kappen met kolen voert – al jarenlang – regelmatig actie voor sluiting van de kooksgasfabrieken, zowel bij Tata Steel zelf als bij de Omgevingsdienst als bij het Provinciehuis van Noord-Holland. Zo betraden activisten dit jaar al meermaals het terrein van Tata Steel om de aanvoer van kolen richting de kooksgasfabrieken stil te leggen. Eind vorig jaar blokkeerden ze ook al een toegangspoort in het kader van Operatie Storm, waarbij door heel het land meerdere grote vervuilers en subsidie-ontvangers werden geblokkeerd, waaronder Shell, RWE en Chemours.

Ook spoten de activisten de pui van het kantoorgebouw aan de Ebbehout zwart, als symbool voor de vervuiling die Tata in de omgeving veroorzaakt. Afgelopen weekend verstoorde Extinction Rebellion ook al de opening van het door Tata Steel georganiseerde schaaktoernooi in Wijk aan Zee. 'No Chess On a Dead Planet', zo was te lezen op een grote banner die werd opgehangen aan de dakrand van De Moriaan, waar het schaaktoernooi plaatsvindt. Deze actie, waarbij de activisten ook 2025 kilo steenkool voor de ingang stortten, kreeg veel aandacht in binnen- en buitenlandse media.

OVER TATA STEEL

Onvoldoende handhaving
De Kooksgasfabrieken zijn zwaar verouderd, en de uitstoot van giftige en kankerverwekkende stoffen overschrijdt al decennialang alle normen. De Provincie Noord-Holland is verantwoordelijk voor het handhaven van de vergunningen van Tata Steel, maar weigert al jaren in te grijpen en legt zo de rekening neer bij omwonenden en toekomstige generaties. Zo is Kooksgasfabriek 2 in 1972 gebouwd met een verwachtte maximale levensduur van 30 jaar. Die termijn is dus nu al met ruim 20 jaar overschreden.

Twee jaar geleden werd bovendien bekend dat er bij de bouw van die fabriek grote fouten zijn gemaakt, waardoor er dagelijks grote wolken met giftige en kankerverwekkende stoffen de lucht in worden geblazen. Tata Steel stelt dat zij de kooksfabrieken op termijn wil sluiten als onderdeel van haar 'Groen staal'-plan, maar de actievoerders nemen daar geen genoegen mee. “In dit scenario gaat Kooksfabriek 2 op z'n vroegst in 2030 dicht, en Kooksfabriek 1 nog later. Dat is onbespreekbaar”, aldus Peter, één van de activisten. “Bovendien wil Tata voor deze zogenaamde vergroening ook nog eens miljarden aan overheidssubsidie hebben, waardoor de belastingbetaler straks opdraait voor de kosten van het achterstallige onderhoud door Tata Steel.”

Grootste vervuiler en ziekmaker
Tata Steel is de grootste vervuiler van Nederland op het gebied van CO2, stikstof en zware metalen zoals lood en kwik. Tata Steel is verantwoordelijk voor acht procent van de Nederlandse CO2-uitstoot en is daarmee de grootste uitstoter van het land. Ook voert Tata Steel de lijst van stikstof-uitstoters aan, met bijna twee keer zoveel stikstofuitstoot als Schiphol. Daarnaast heeft het bedrijf een zeer negatief effect op de gezondheid in de regio, constateerden RIVM, GGD en NIVEL in diverse onderzoeken. Longkanker en asbestkanker komen in de IJmond significant vaker voor en mensen melden zich vaker bij de huisarts met acute klachten dan in andere industriële woongebieden in Nederland. Zij leven aantoonbaar korter en in slechtere gezondheid, en betalen gemiddeld 12% meer aan zorgkosten dan andere Nederlanders.

Maatwerkafspraken en staalslakken
Vorig jaar heeft het Ministerie van Klimaat en Groene Groei een intentieverklaring getekend om Tata Steel Nederland met twee miljard euro te steunen om te vergroenen. Steeds meer economen twijfelen echter aan de haalbaarheid van het zogenaamde 'Groen staal'-plan van Tata en vragen zich af of er in Nederland nog wel plaats is voor een zo'n zwaar verouderd staalbedrijf. Ook bestaat er grote twijfel bij experts of het plan wel zo groen is als Tata Steel beweert. Zo vindt de Expertgroep Gezondheid IJmond dat gezondheid bij alle plannen leidend moet zijn, maar in de huidige intentieverklaring is het borgen van de gezondheid van omwonenden nog niet duidelijk omschreven en roept veel vragen op.

Daarnaast wordt steeds duidelijker dat niet alleen de uitstoot van de staalfabriek problematisch is, maar ook het afval dat overblijft wanneer met behulp van kooks ijzer uit ijzererts wordt gewonnen: staalslak. Dat – zeer giftige (vooral in aanraking met water) – afval is goedgekeurd als bouwmateriaal en is op vele plaatsen in Nederland 'toegepast' (gedumpt), waaronder in woonwijken en onder speelplaatsen. Omwonenden klagen daar over hoofdpijn, bloedneuzen en andere gezondheidsklachten. Niet duidelijk is op hoeveel plaatsen de staalslakken zijn gestort en of zij op die plaatsen in aanraking komen met het (grond)water.