Kappen met kolen blokkeert opnieuw Omgevingsdienst

activisten eisen onmiddellijke sluiting kooksgasfabrieken

Zaandam, 22 april 2026

Vandaag blokkeren activisten van Kappen met kolen, een aan Extinction Rebellion gelieerde campagne, opnieuw het kantoor van de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied in Zaandam om de sluiting van de kooksgasfabrieken van Tata Steel te eisen. Deze fabrieken voldoen niet aan de vergunningsvoorwaarden en hadden allang gesloten moeten zijn. Eind vorig jaar kondigde de Omgevingsdienst aan dat de vergunning voor Kooksgasfabriek 2 zou worden ingetrokken zodra er na 24 december 2025 overtredingen zouden worden vastgesteld. De activisten vragen zich af waarom dat nog niet is gebeurd. En vorige week werd bekend dat de OD 8,5 miljoen euro van Tata Steel vordert vanwege milieu-overtredingen bij Kooksgasfabriek 1.

Rond 8:15 uur blokkeerde de groep van zo'n acht in gele overalls gestoken activisten de ingang van het kantoor van de Omgevingsdienst in Zaandam. De activisten dragen banners met teksten als KAPPEN MET KOOKS en GEEN VERGUNNING VOOR VERVUILING. Kappen met kolen voert – al jarenlang – regelmatig actie voor sluiting van de kooksgasfabrieken, zowel bij Tata Steel zelf als bij de Omgevingsdienst als bij het Provinciehuis van Noord-Holland. Zo betraden activisten dit jaar al meermaals het terrein van Tata Steel om de aanvoer van kolen richting de kooksgasfabrieken stil te leggen. Eind vorig jaar blokkeerden ze ook al een toegangspoort in het kader van Operatie Storm, waarbij door heel het land meerdere grote vervuilers en subsidie-ontvangers werden geblokkeerd, waaronder Shell, RWE en Chemours.

Activisten van Kappen met kolen voerden al talloze malen actie tegen Tata Steel, de grootste CO2-uitstoter en vervuiler van Nederland. Zij vinden dat eerst de kooksgasfabrieken – waar steenkool tot kooks wordt verwerkt – moeten worden gesloten voordat er verder wordt gepraat over de toekomst van Tata Steel in Nederland. De twee zwaar verouderde kooksgasfabrieken op het terrein van Tata Steel veroorzaken de grootste problemen, zowel wat betreft uitstoot als afval in de vorm van staalslakken. De Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied heeft Tata Steel al meerdere boetes opgelegd omdat de installaties niet aan de regelgeving voldoen.

Zo moest onlangs een fabriek op het Tata-terrein worden stilgelegd omdat er teveel schadelijke stoffen vrijkwamen – iets waar het bedrijf al dagenlang van op de hoogte bleek. Sowieso dreigt een boete voor het staalbedrijf omdat het niet meewerkt aan inspecties door de Omgevingsdienst. Ook wordt steeds duidelijker hoe schadelijk staalslakken – een restproduct van staalproductie – zijn en op hoeveel plekken in Nederland die zijn gedumpt. Volgens het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat handelt het zich hier echter om een 'bouwstof'. Het Ministerie zette zelfs gemeenten onder druk die het gebruik van staalslakken – terecht – wilden verbieden.

Over de nadelige gevolgen van de activiteiten van Tata Steel op omwonenden en natuur zijn inmiddels rapporten vol geschreven. De actievoerders vinden het dan ook onbegrijpelijk dat de staat een intentie-overeenkomst met Tata Steel heeft getekend om 2 miljard euro te steken in de 'vergroening' van de fabriek. “Dat is echt weggegooid geld,” aldus één van de actievoerders. “De business-case rammelt aan alle kanten. Bovendien is het zogenaamde 'Groen Staal'-plan helemaal niet groen en gaat de fabriek nog jarenlang door met uitstoten en vervuilen.” Ook veel experts twijfelen aan de haalbaarheid van de plannen van Tata Steel en of het wel verstandig is daar miljarden belastinggeld in te stoppen.

“Staal uit IJmuiden is geen nationale noodzaak,” aldus de woordvoerder. “Wij vinden dat gezondheid op één zou moeten staan: de gezondheid van omwonenden en medewerkers, en de gezondheid van milieu en leefomgeving. En dat kan maar op één manier: door te kappen met kolen.” De actievoerders vinden het ook onbegrijpelijk dat Kamer en Ministerie de adviezen van expertgroepen en adviesraden negeert. “Gooi geen belastinggeld in een bodemloze put, maar sluit de meest vervuilende onderdelen van Tata Steel: Kooksgasfabriek 1 en 2. Pas dan kunnen we het gaan hebben over de toekomst van Tata Steel in Nederland.”

OVER TATA STEEL

Onvoldoende handhaving
De Kooksgasfabrieken zijn zwaar verouderd, en de uitstoot van giftige en kankerverwekkende stoffen overschrijdt al decennialang alle normen. De Provincie Noord-Holland is verantwoordelijk voor het handhaven van de vergunningen van Tata Steel, maar weigert al jaren in te grijpen en legt zo de rekening neer bij omwonenden en toekomstige generaties. Zo is Kooksgasfabriek 2 in 1972 gebouwd met een verwachtte maximale levensduur van 30 jaar. Die termijn is dus nu al met ruim 20 jaar overschreden.

Twee jaar geleden werd bovendien bekend dat er bij de bouw van die fabriek grote fouten zijn gemaakt, waardoor er dagelijks grote wolken met giftige en kankerverwekkende stoffen de lucht in worden geblazen. Tata Steel stelt dat zij de kooksfabrieken op termijn wil sluiten als onderdeel van haar 'Groen staal'-plan, maar de actievoerders nemen daar geen genoegen mee. “In dit scenario gaat Kooksfabriek 2 op z'n vroegst in 2030 dicht, en Kooksfabriek 1 nog later. Dat is onbespreekbaar”, aldus Peter, één van de activisten. “Bovendien wil Tata voor deze zogenaamde vergroening ook nog eens miljarden aan overheidssubsidie hebben, waardoor de belastingbetaler straks opdraait voor de kosten van het achterstallige onderhoud door Tata Steel.”

Grootste vervuiler en ziekmakerTata Steel is de grootste vervuiler van Nederland op het gebied van CO2, stikstof en zware metalen zoals lood en kwik. Tata Steel is verantwoordelijk voor acht procent van de Nederlandse CO2-uitstoot en is daarmee de grootste uitstoter van het land. Ook voert Tata Steel de lijst van stikstof-uitstoters aan, met bijna twee keer zoveel stikstofuitstoot als Schiphol. Daarnaast heeft het bedrijf een zeer negatief effect op de gezondheid in de regio, constateerden RIVM, GGD en NIVEL in diverse onderzoeken. Longkanker en asbestkanker komen in de IJmond significant vaker voor en mensen melden zich vaker bij de huisarts met acute klachten dan in andere industriële woongebieden in Nederland. Zij leven aantoonbaar korter en in slechtere gezondheid, en betalen gemiddeld 12% meer aan zorgkosten dan andere Nederlanders.

Maatwerkafspraken en staalslakken
Vorig jaar heeft het Ministerie van Klimaat en Groene Groei een intentieverklaring getekend om Tata Steel Nederland met twee miljard euro te steunen om te vergroenen. Steeds meer economen twijfelen echter aan de haalbaarheid van het zogenaamde 'Groen staal'-plan van Tata en vragen zich af of er in Nederland nog wel plaats is voor een zo'n zwaar verouderd staalbedrijf. Ook bestaat er grote twijfel bij experts of het plan wel zo groen is als Tata Steel beweert. Zo vindt de Expertgroep Gezondheid IJmond dat gezondheid bij alle plannen leidend moet zijn, maar in de huidige intentieverklaring is het borgen van de gezondheid van omwonenden nog niet duidelijk omschreven en roept veel vragen op.

Daarnaast wordt steeds duidelijker dat niet alleen de uitstoot van de staalfabriek problematisch is, maar ook het afval dat overblijft wanneer met behulp van kooks ijzer uit ijzererts wordt gewonnen: staalslak. Dat – zeer giftige (vooral in aanraking met water) – afval is goedgekeurd als bouwmateriaal en is op vele plaatsen in Nederland 'toegepast' (gedumpt), waaronder in woonwijken en onder speelplaatsen. Omwonenden klagen daar over hoofdpijn, bloedneuzen en andere gezondheidsklachten. Niet duidelijk is op hoeveel plaatsen de staalslakken zijn gestort en of zij op die plaatsen in aanraking komen met het (grond)water.