Staalslak, wat is het?
Verzamelnaam = metaalslakken
Let op! Er zijn vier soorten metaalslakken. Tata maakt handig gebruik van verwarring over deze soorten. Voortbestaan van Tata is namelijk afhankelijk van een afzetmarkt van alle (staal)slakken van rond de 650.000 ton per jaar (26.000 vrachtwagens). Zij hebben hiervoor een sterke lobby.
De vier soorten:
Hoogovenslak: komt uit ijzerproductie, relatief circulair, herbruikbaar, in bv. cement. Dit is geen staalslak.
Rozaslak: Een staalslak, bij te vroeg storten ontstonden de schadelijke ‘grafietregens’ (zwart stof). Deze staalslak is giftig, en bevat meer schadelijke stoffen dan alleen grafiet.
BOF(of LD)-slak: Een staalslak, hierin zitten schadelijke:
oxides (calcium, silicium, aluminium, magnesium). Calciumoxide is ongebluste kalk en veroorzaakt brandwonden, oogschade en verhoogt de pH-waarde (zuurgraad) in water;
metalen als chroom, mangaan, lood en zink. In aanraking met grond- of oppervlaktewater komen de schadelijke zware metalen vrij.
Als secundaire bouwstof gebruiken, zonder melding of vergunning, is tijdelijk gestopt.
EAF(of ELO)-slak: is er pas na de maatwerkafspraken. Een deel van de staalproductie vindt dan plaats in twee nieuwe fabrieken. De EAF-slak, met een iets andere samenstelling dan de staalslak nu, is ook giftig. Door er schroot in te verwerken, zitten er zelfs meer zware metalen in, en is de fijnstof dus ook schadelijker. Verder zal de productie, door de verwerking met schroot, mogelijk rond de 40% toenemen. Het afvalprobleem neemt hierdoor toe. Deze slak zal worden gebruikt als secundaire bouwstof, zodra meer duidelijk is over melding en vergunning. Tata zou voor de meer schadelijke fijnstof extra grote afzuiginstallaties moeten bouwen. Niet duidelijk is (nog) of dit gebeurt.
Langdurige gevolgen milieu
Ecologische gevolgen bleken bijv. na het storten in de afgelopen 25 jaar van rond de 3,5 miljard kilo staalslakken in de Ooster- en Westerschelde. Al tientallen jaren zijn de gevolgen duidelijk, zoals vis- en plantsterfte.
Gevolgen opslag en niet goed afgedekt:
Fijnstof verwaait en veroorzaakt:
directe gezondheidsklachten: bloedneuzen, luchtwegklachten, geïrriteerde ogen;
langdurige klachten: hart- en vaatziekten, long- en asbestkanker.
Staalslak herkennen?
Dat kan, kijk bijvoorbeeld naar de:
kleur: donkergrijs, donkerblauw of zwart;
glans: zeker op breukvlakken een glas- of metaalachtig glimmend oppervlak;
vorm: hoekig, scherp en onregelmatig en niet afgerond als grind; sommige slakken zijn poreus en lijken op puimsteen;
gewicht: zwaarder dan beton- of natuursteen.
Bronnen:
Tata’s Rookgordijn
Investico
Gezondheid op 1
GGD leefomgeving
RIVM
Omroep Zeeland
Staalslakken: Verbod en vergunningplicht
Nu:
Een tijdelijke regeling verbod en vergunningplicht voor LD (BOF)-staalslak en de toekomstige ELO (EAF)-staalslak tot 23 januari 2027.
Gemeenten kunnen hun eigen afwegingen blijven maken. Sommige hebben al een plaatselijk verbod ingevoerd.
Najaar 2026:
TBTS (Taskforce Bestaande Toepassingen Staalslak), maakt als landelijke samenwerking de eerste resultaten bekend van:
zoveel mogelijk plekken waar de staalslakken zijn gebruikt;
de gevolgen voor mens en milieu op land en in het water, zoals van de onjuiste toepassing van vele tonnen staalslak in de Ooster- en Westerschelde; en
maakt resultaten bekend uit overleg met producenten, verwerkers en toepassers (de industrietafel).
Voorjaar 2027:
Via beleidskader secundaire bouwstoffen moet er een gewogen pakket aan maatregelen klaarliggen. Daarna zal aanpassing van de landelijke regelgeving plaatsvinden.
Van 23 januari 2027 tot aanpassing landelijke regelgeving:
Staatsecretaris Bertram onderzoekt hoe de tussenliggende periode kan worden overbrugd, zonder of met vergunningplicht. Eind 2026 wil zij de knoop doorhakken.
Bronnen: